Kritiek op kabinetsplan om te bezuinigen op bijstand groeit

Gepubliceerd op 12/04/2026 04:00 in Economie

Het kabinetsplan om te bezuinigen op de bijstand krijgt steeds meer kritiek van economen en andere onderzoekers. Volgens hen zal dit plan op de lange termijn juist duurder uitpakken voor de staatskas. Daarnaast worden de allerarmsten in de samenleving de dupe, aldus Nationale ombudsman Reinier van Zutphen. Hij heeft een kritische brief gestuurd naar minister Aartsen van Werk en Participatie.

Het plan is bedoeld om te besparen op de bijstand, die bedoeld is voor mensen die zo weinig verdienen dat ze niet kunnen rondkomen. Ongeveer 35 procent van de rechthebbenden maakt echter geen gebruik van deze regeling, wat neerkomt op zo'n 210.000 mensen en hun gezinnen.

Verschillende instanties, waaronder de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en de Staatscommissie rechtsstaat, hebben onderzocht waarom mensen geen gebruik maken van de bijstand. Het blijkt dat het systeem te ingewikkeld is en dat burgers bang zijn voor terugvorderingen. Daarnaast zijn veel mensen zich er niet van bewust dat ze recht hebben op een uitkering.

Het kabinet wil met de aanstaande Wet proactieve dienstverlening meer mensen bereiken die recht hebben op financiële ondersteuning. Echter, het besluit om deze proactieve dienstverlening niet toe te passen op de algemene bijstand leidt tot kritiek. Hierdoor wil het ministerie jaarlijks 30 miljoen besparen.

Deskundigen waarschuwen dat het niet benutten van de bijstand kan leiden tot problematische schulden en andere sociale gevolgen. Het ministerie stelt echter dat er elders bezuinigd moet worden, waardoor de proactieve dienstverlening niet op de bijstand van toepassing is.

De Wet proactieve dienstverlening zal naar verwachting op 1 juli ingaan, maar zal niet gelden voor de algemene bijstand volgens het kabinetsplan. De Tweede Kamer zal later deze maand stemmen over de wet.