Onderzoek: Overheidssteun aan energie-intensieve bedrijven zorgt voor hogere CO2-uitstoot

Gepubliceerd op 20/03/2026 00:00 in Economie

Uit een onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) blijkt dat de overheidssteun aan energie-intensieve bedrijven in Europa, waaronder Nederland, ervoor zorgt dat de uitstoot van broeikasgassen toeneemt. Deze steun helpt de bedrijven om concurrerend te blijven op de wereldmarkt, maar heeft als keerzijde dat het de klimaatdoelen van het land in gevaar brengt.

De onderzochte bedrijven behoren tot de energie-intensieve sectoren, waarbij veel energie nodig is voor het productieproces, zoals bij de productie van staal en chemische producten. Europa investeert fors om de concurrentiepositie van deze bedrijven te handhaven, terwijl de sector zich richt op duurzaamheid. Echter, groen geproduceerd staal in Europa is veel duurder dan elders, waar de regels vaak minder strikt zijn.

Het onderzoek richtte zich op vier vormen van ondersteuning: productiesubsidies, verlaging van energiebelastingen, lagere elektriciteitskosten en subsidies voor CO2-verminderingstechnologie. Terwijl de eerste drie subsidies de concurrentiepositie van bedrijven verbeteren en leiden tot een verhoogde productie, heeft de CO2-subsidie voor schone technologie weinig effect op de wereldmarkt.

Vooral de verlaging van energiekosten blijkt het grootste effect te hebben op bedrijven. Echter, meer vraag naar energie vereist ook meer capaciteit op het elektriciteitsnet, wat in Nederland een uitdaging vormt voor zowel bedrijven als huishoudens.

Om de klimaatdoelen te bereiken, benadrukken de onderzoekers dat naast het verlagen van elektriciteitskosten, er geïnvesteerd moet worden in subsidies voor verduurzaming. Bovendien pleiten zij voor meer Europese samenwerking om te voorkomen dat lidstaten in een subsidieoorlog belanden.

Er is momenteel discussie in Europa over het afbouwen van het systeem van emissierechten, waarbij bedrijven die broeikasgassen uitstoten deze rechten moeten kopen. Sommige landen willen echter een versoepeling van dit systeem om de concurrentiepositie van Europese industrie te versterken, ondanks de gevolgen voor de klimaatdoelstellingen.