Overheid moet meer toeslagen automatisch uitkeren

Gepubliceerd op 02/01/2026 10:00 in Economie

Onderzoekers en betrokkenen wijzen erop dat de overheid meer toeslagen automatisch moet uitkeren en te veel uitbetaalde toeslagen niet meer moet terugvragen. Dit advies, ook met het oog op de kabinetsformatie, komt naar voren in recente bevindingen.

Het systeem van toeslagen zorgt ervoor dat burgers grote bedragen ontvangen om huur, zorg en kosten voor kinderen te betalen. Echter, steeds meer mensen raken in grote schulden door deze toeslagen.

Om toeslagen aan te vragen moeten mensen veel gegevens verstrekken. De complexiteit van het systeem heeft grote negatieve gevolgen, wat blijkt uit verschillende onderzoeken en de toeslagenaffaire.

De Nationale ombudsman pleit voor meer informatie-uitwisseling tussen overheidsinstanties, zodat meer mensen de steun krijgen waar ze recht op hebben. Proactieve dienstverlening wordt steeds meer erkend als belangrijk, maar het uitwisselen van gegevens tussen instanties is nog steeds een uitdaging.

Een uitzondering hierop is de automatische toekenning van de dubbele kinderbijslag sinds 2024. Dit succesverhaal laat zien dat automatische toekenning mogelijk is, maar slechts voor een beperkte groep gezinnen.

Er wordt gewerkt aan wetten om proactiever te kunnen handelen, maar dit geldt nog niet voor toeslagen. Experts pleiten voor een wetswijziging die proactieve dienstverlening de norm maakt. Dit zou betekenen dat overheidsinstanties informatie mogen uitwisselen, mits dit in het belang van de burger is.

Belangenorganisaties en deskundigen zien automatische uitkering van toeslagen als een stap naar een verzorgingsstaat zonder toeslagen. Het idee is om toeslagen af te schaffen en een vast bedrag te betalen voor bijvoorbeeld huur en kinderopvang.

Het ministerie van Financiën heeft scenario's voorgesteld om het toeslagensysteem af te schaffen, wat aansluit bij de wensen van bepaalde politieke partijen. Echter, de praktische uitvoering van dergelijke plannen blijkt vaak complex, zoals bij de recente vertraging van plannen om kinderopvang bijna gratis te maken voor werkende ouders.