Kritiek op 'AI-gigafabriek' van 22,5 miljard euro uit Wennink-rapport

Gepubliceerd op 21/12/2025 00:00 in Economie

Wetenschappers uiten kritiek op het duurste project uit het recente rapport van Peter Wennink, dat vorige week is gepubliceerd. Het plan voor een 'AI-gigafabriek' van 22,5 miljard euro, bedoeld om de digitale soevereiniteit en economische weerbaarheid van Nederland en de EU te versterken, wordt bekritiseerd vanwege de immense stroomvraag en onduidelijke economische voordelen.

Deskundigen, waaronder AI-onderzoeker Alex de Vries-Gao en AI- en veiligheidsonderzoeker Roel Dobbe, benadrukken dat AI veelbelovende toepassingen heeft, maar dat hiervoor niet noodzakelijkerwijs enorme datacentra nodig zijn. De voorgestelde 'AI-gigafabriek' zou een vermogen moeten krijgen van 250 tot 750 MW, wat gelijk staat aan het stroomverbruik van 2,5 miljoen huishoudens.

In een open brief roepen Dobbe en andere wetenschappers de politiek op om verantwoorde keuzes te maken en waarschuwen voor de risico's van onzekere en energieverslindende technologieën. Ze benadrukken dat het openen van meer hyperscale-datacentra voor AI de energie- en klimaattransitie ernstig kan verstoren.

Terwijl Wennink stelt dat het project investeringen in wind-op-zee-parken zal stimuleren, betwijfelen critici zoals De Vries-Gao en Dobbe deze bewering. Ze waarschuwen dat een grote datacentrum de afhankelijkheid van fossiele energie in stand houdt en de energieprijzen voor huishoudens kan verhogen.

Het is niet duidelijk hoeveel van de stroom die door datacentra in Nederland wordt verbruikt, wordt gebruikt voor AI-toepassingen. Nieuw onderzoek toont aan dat de CO2-uitstoot van AI-systemen al vergelijkbaar is met die van een stad als New York. Echter, door het gebrek aan transparantie van grote bedrijven zoals Google en Microsoft, blijft de werkelijke milieu-impact van AI verborgen.

Hoewel AI-innovaties zoals het screenen van baby's op heupafwijkingen grote voordelen kunnen bieden, benadrukken de wetenschappers dat niet alle AI-toepassingen veel rekenkracht en grote datacentra vereisen. Ze pleiten voor meer focus op specialistische AI-systemen die specifieke problemen aanpakken en de minste energie verbruiken.

Vooraleer Nederland een gigantisch datacentrum bouwt, benadrukken de critici dat een grondige analyse nodig is om de werkelijke behoeften en afwegingen voor de economie en samenleving vast te stellen. Het is essentieel om niet verstrikt te raken in de energieverslindende 'AI-hype' en om de waarde en impact van AI-toepassingen kritisch te evalueren.