Iran bepaalt welke schepen door Straat van Hormuz mogen
Gepubliceerd op 27/03/2026 01:00 in Buitenland
In de Straat van Hormuz is een informeel, maar strak gecontroleerd doorgangssysteem ontstaan, waarbij Iran de beslissing neemt welke schepen mogen passeren. Veiligheidsexperts in de regio stellen dat de scheepvaart in de waterweg alleen nog in nauwe coördinatie met Iraanse autoriteiten plaatsvindt, en dat daar flink voor wordt betaald.
Er lijkt sprake te zijn van selectieve toegang, waarbij sommige schepen vrij kunnen passeren terwijl anderen vertraging oplopen of de Perzische Golf mijden. Met name Chinese tankers en schepen uit India kunnen opvallend soepel door de zeestraat bewegen. Iran heeft bevestigd dat de toegang selectief is geworden en alleen "niet-vijandige" schepen veilige doorgang krijgen in coördinatie met Iraanse autoriteiten.
De situatie in de Straat van Hormuz is uitzonderlijk. Voorheen voeren gemiddeld zo'n 120 schepen per dag door de waterweg, maar nu zijn dat er slechts enkele per dag. Deze scherpe afname van het scheepvaartverkeer heeft geleid tot de grootste verstoring van de wereldwijde energiemarkt in decennia, met stijgende olieprijzen en wereldwijde gevolgen.
Er zijn berichten dat sommige schepen tot wel 2 miljoen dollar betalen om door de Straat van Hormuz te mogen passeren, wat zou wijzen op een nieuw concept van soevereiniteit dat Iran over de waterweg heeft gevestigd. Deskundigen benadrukken dat Iran de controle over de zeestraat versterkt heeft na de oorlog en minder bang is voor internationale reacties.
De toegang tot de Straat van Hormuz wordt ook steeds meer politiek ingezet, met Iran die toestemming verleent aan enkele tankers als gebaar richting Washington voor mogelijke onderhandelingen. Er zijn sterke aanwijzingen voor informele coördinatie met landen als China en India, die een voorkeursbehandeling lijken te krijgen vanwege hun diepe economische en veiligheidsbanden met Iran.
Er wordt gespeculeerd dat Iran na de oorlog mogelijk officiële doorgangsheffingen wil invoeren, vergelijkbaar met het Suezkanaal. Deze mogelijke ontwikkeling zou echter een schending zijn van het internationaal recht en een directe aanleiding voor militair ingrijpen. Met minder controle vanuit de Golfstaten is Iran momenteel de dominante speler in een van de belangrijkste zeestraten ter wereld.