Deense sociaaldemocraten behalen slechtste resultaat in 125 jaar

Gepubliceerd op 25/03/2026 14:00 in Buitenland

De Deense sociaaldemocraten hebben na de verkiezingsuitslag een bittere pil moeten slikken. De partij blijft zoals bij de meeste verkiezingen de grootste, maar behaalde bij de parlementsverkiezingen wel het slechtste resultaat in 125 jaar.

De verwachting is dat er in Denemarken opnieuw een middenkabinet komt. In de komende onderhandelingen heeft de minister van Buitenlandse Zaken, Lars Løkke Rasmussen, met zijn kleine sociaalliberale middenpartij de sleutel in handen.

Het waren dramatische uren gisteravond, na het sluiten van de stembussen. Premier en partijleider van de sociaaldemocraten Mette Frederiksen had in haar toespraak een forse teleurstelling te verwerken. Haar partij verloor fors en ging van vijftig naar 38 zetels.

Toch sprak ze van een redelijke uitslag: "We hebben bijna zeven jaar de verantwoordelijkheid voor dit land gedragen, terwijl er verschillende crises over de hele wereld uitbraken. Natuurlijk ben ik teleurgesteld. Maar ik vind het een oké resultaat."

Bij Løkke Rasmussen waren er tranen van geluk. In 2021 richtte hij zijn middenpartij de Gematigden op. Daarvoor was hij tien jaar lang partijleider van de Liberalen en twee keer premier in een rechts kabinet.

Zijn strategie blijkt succesvol. In tegenstelling tot de vorige verkiezingen in 2022, toen Løkke Rasmussen niet de beslissende zetels had om een sleutelrol te spelen, is hij dit keer kingmaker. Er is geen linkse of rechtse meerderheid in het parlement en daarmee heeft hij met zijn veertien zetels de macht om de andere partijen tot een middenregering te dwingen.

Frederiksen gokte voor de verkiezingen op het 'Groenland-effect'. Veel Denen vonden dat ze het goed deed tijdens de Groenland-crisis, waarbij ze zich verzette tegen de Amerikaanse president Trump, die het eiland wilde inlijven. De sociaaldemocraten stegen in de peilingen en dat was de reden dat Frederiksen vervroegd verkiezingen uitschreef.

In een nieuw middenkabinet, waarin Frederiksen weer premier wil worden, zal ze flink aan invloed inboeten en veel beloftes moeten laten varen.

Het middenkabinet is een nieuw fenomeen in Denemarken. De Denen zijn gewend aan "blokpolitiek", waarbij partijen vooraf kleur bekennen en zich aansluiten bij een links of rechts blok. Deze traditie werd al bij de vorige verkiezingen doorbroken toen beide blokken geen meerderheid meer kregen. Nu zijn er nog meer mogelijkheden om een coalitie te vormen dan de vorige keer en wachten er weken van onderhandelingen.

In Nederland kennen we niet anders, maar het is duidelijk onwennig voor de Denen. "Het is een modderige situatie met heel veel kleine partijen en veel mogelijkheden", zo zei een commentator op de nationale tv. "Ik zou zeggen, veel succes met de onderhandelingen."