Zorgen over IS-gevangenen in Syrië en Irak na offensief tegen Koerden

Gepubliceerd op 25/01/2026 15:00 in Buitenland

Het Syrische offensief tegen de Koerden in het noordoosten van het land leidt tot zorgen over IS-gevangenen. Onduidelijk is of alle terreurverdachten nog goed worden bewaakt. Ondertussen probeert de VS tot 7000 gevangenen naar Irak over te brengen. Hun lot daar is ongewis.

Advocaat André Seebregts staat drie IS-verdachten bij, onder wie twee Nederlanders. Zij zitten vast in Syrische gevangenissen, maar het lukt Seebregts niet om contact met ze te leggen, zegt hij in Nieuwsuur. Hij vreest dat zijn cliënten de doodstraf te wachten staat.

De grote zorg is dat als ze aankomen in Irak, ze zullen worden gemarteld, een oneerlijk proces krijgen en misschien ter dood worden gebracht. De Iraakse autoriteiten, zeker die veiligheidsdiensten, hebben de reputatie dat ze mensen die worden verdacht van terrorisme, heel slecht behandelen.

In het noordoosten van Syrië werkten de Koerden jarenlang samen met de VS om terreurgroep Islamitische Staat te verslaan. Veel IS'ers, ook veel buitenlanders, werden gevangen gezet in centra en kampen bewaakt door Koerden.

De Koerden raakten de Amerikaanse steun kwijt na de val van dictator Bashar al-Assad in december 2024. De Amerikaanse regering ging in zee met de nieuwe Syrische leider, Ahmed al-Sharaa. Hij wil de Koerdische strijders van de SDF integreren in zijn leger. De VS steunt nu zelfs de wens van Sharaa dat de Koerden hun autonomie opgeven.

De afgelopen weken verdreef het regeringsleger de SDF uit grote delen van het land. Zelfs in Raqqa, ooit hoofdstad van het kalifaat van IS en uiteindelijk bevrijd door de Koerden, liepen Syrische militairen door de straten.

In de Syrische stad Kamishli, waar de meerderheid Koerdisch is, worden duizenden Koerdische vluchtelingen opgevangen. Veel burgers hebben de wapens opgepakt.

Onder druk van de gevechten trok de SDF zich deze week verder naar het oosten terug. Bij detentiekampen werden ontsnappingen gemeld.

Een mogelijk scenario is dat ontsnapte IS'ers naar Nederland komen, zegt Seebregts. Op dit moment worden de meeste IS'ers nog bewaakt door de Koerden, maar de Koerden zijn uit verschillende andere gevangenissen ook weggelopen. De regeringstroepen trekken heel snel op, dus het kan zijn dat ze dan op een gegeven moment op vrije voeten komen.

Midden-Oosten-verslaggever Zainab Hammoud: 'Groot IS-trauma in Irak'

De berechting van IS-verdachten schiet ernstig tekort in Irak. Het land voert formeel niet de doodstraf uit, maar we weten dat IS-strijders die wel hebben gekregen. De trauma's van wat IS heeft aangericht in Irak zijn echt enorm. Veel mensen willen daar wraak voor. Tegelijk zal Irak niet snel Europeanen ter dood veroordelen. De premier van Irak zei deze week dat EU-landen hun onderdanen moeten terugnemen.

De Koerden bewaken de gevangenissen in Syrië goed, maar het gevaar zit hem in de chaos. IS heeft eerder geprobeerd gevangenen te bevrijden. De cellen die nog actief zijn, zouden dat weer kunnen proberen.

Zo'n vijftien Nederlanders zitten volgens een recent rapport van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) in Syrische gevangenissen. Dat rapport kwam uit voor het offensief tegen de Koerden.

De vervolging van een Syriëganger start pas als die naar Nederland wordt teruggehaald of zich meldt bij een Nederlandse ambassade of consulaat. De Nederlandse regering heeft nooit actief geprobeerd vastzittende mannelijke