Advies om Joodse roofkunst uit depots zichtbaar te maken

Gepubliceerd op 22/04/2026 14:00 in Binnenland

Bijna 4000 kunstwerken en gebruiksvoorwerpen die sinds de Tweede Wereldoorlog in depots liggen opgeslagen, moeten zichtbaar worden voor publiek en onder beheer komen van de Joodse gemeenschap. Dat is het advies van een commissie onder leiding van oud-minister Asscher aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de zogenoemde verweesde Joodse roofkunst.

Het gaat om objecten uit de NK-collectie: duizenden schilderijen, meubels, tapijten en serviezen die tijdens het naziregime vanuit Nederland in Duitsland terecht zijn gekomen, door roof, dwangverkoop of confiscatie. Na de oorlog werd een groot deel teruggehaald en ondergebracht in de rijkscollectie, maar van veel stukken is nooit meer vastgesteld van wie ze waren.

De commissie-Asscher benadrukt het belang van het zichtbaar maken van deze kunstvoorwerpen, die als 'verweesd' worden bestempeld. Deze objecten zijn vrijwel zeker van Joodse eigenaren die niet meer te achterhalen zijn, vaak omdat hele families in de oorlog zijn vermoord.

Het advies om een onafhankelijke stichting op te richten die de collectie beheert en zichtbaar maakt, wordt ondersteund door het Centraal Joods Overleg (CJO). De stukken mogen niet worden verkocht en moeten een educatieve rol krijgen, om mensen te laten zien wat er is gebeurd in de oorlog en wat er gebeurt als je mensen uitsluit.

De financiële waarde van de kunst is volgens de commissie niet het belangrijkste, maar wel de betekenis ervan. Het gaat erom wat we ermee doen om te voorkomen dat mensen elkaar ontrechten en ongelijk behandelen. Het ministerie zou jaarlijks 400.000 euro moeten vrijmaken voor de stichting om onder andere tentoonstellingen, educatieve projecten en samenwerkingen met kunstenaars te organiseren.

De adviezen van de commissie worden nu overwogen door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.