Zorgen over vergaren bulkdata door Nederlandse inlichtingendiensten

Gepubliceerd op 14/04/2026 17:00 in Binnenland

De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) heeft in haar jaarverslag aangegeven bezorgd te zijn over het vergaren van bulkdata door de AIVD en de MIVD. Volgens de TIB vormt dit een forse inbreuk op de grondrechten van burgers, terwijl de resultaten vaak beperkt zijn.

In 2025 hebben de inlichtingen- en veiligheidsdiensten weer meer verzoeken ingediend om gebruik te maken van bijzondere bevoegdheden, zoals het hacken van telefoons en het afluisteren van gesprekken. De TIB keek kritisch naar deze verzoeken, gezien de afweging die gemaakt moet worden tussen nationale veiligheid en de rechten van Nederlanders.

Het aantal verzoeken in 2025 was gestegen naar 4615, een stijging van 4 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Maar liefst 96 procent van de aanvragen werd goedgekeurd. De TIB verwacht dat dit aantal volgend jaar nog verder zal toenemen, mede door geopolitieke ontwikkelingen in onder andere Oekraïne en Gaza.

Bij de aanvragen die werden geweigerd, waren vaak juridische slordigheden te constateren. Dit betrof onder andere onvoldoende onderbouwing of ontbrekende informatie. De TIB benadrukt in haar jaarverslag met name de surveillanceacties waarbij burgers in beeld komen die niets verkeerds hebben gedaan.

De TIB is van mening dat de praktijk van het vergaren van bulkdata niet gerechtvaardigd is, gezien de teleurstellende resultaten en de inbreuk op grondrechten. Ondanks de toename van data die wordt vergaard en geanalyseerd, blijft de concrete relevante opbrengst achterwege volgens de toezichthouder.

Hoewel de TIB begrip heeft voor de afweging tussen privacy en landsbelang, benadrukt zij dat het bewaken van de balans tussen de bescherming van grondrechten en de inbreuk daarop essentieel is voor een democratische rechtsstaat.