Experiment in MST-ziekenhuis Enschede vergelijkt echte operatie met nepoperatie

Gepubliceerd op 18/02/2026 19:00 in Binnenland

Bij een wetenschappelijk experiment in het MST-ziekenhuis in Enschede worden patiënten met ernstige buikklachten verdeeld in twee groepen. De ene helft ondergaat een echte operatie, terwijl de andere helft alleen de schijn van een operatie krijgt voorgeschoteld en vervolgens weer dichtgehecht wordt. Het doel van deze proef is om te onderzoeken of een echte operatie daadwerkelijk effectief is of dat een placebo even goed werkt.

Het experiment richt zich op patiënten met de zeldzame aandoening MALS, waarbij de darmslagader wordt afgekneld. Hoewel een operatie deze klachten kan verhelpen, is er in Nederland nog geen wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit ervan. Om dit aan te tonen, is volgens onderzoeksleider en vaatchirurg Bob Geelkerken een nepoperatie noodzakelijk.

In Nederland zijn studies met nepoperaties zeldzaam, maar volgens Geelkerken is het essentieel om objectief vast te stellen of een operatie daadwerkelijk verbetering brengt bij subjectieve klachten zoals pijn en misselijkheid. De ethische toetsingscommissie heeft groen licht gegeven voor het experiment, ondanks de risico's op complicaties.

Bij de proef in Enschede bepaalt een computer of een patiënt daadwerkelijk geopereerd wordt of niet. Alle deelnemers zullen pas over enkele jaren te horen krijgen of ze een echte behandeling hebben gehad. Sommige patiënten vinden dit aspect onethisch en wijken uit naar het buitenland voor een mogelijke behandeling.

Hoogleraar en vaatchirurg Inge Fourneau uit Leuven wijst op de risico's van de nepoperatie en benadrukt dat patiënten mogelijk onnodig worden blootgesteld aan gevaar. Zij pleit voor meer aandacht voor de patiënt en minder nadruk op wetenschappelijk bewijs.

Geelkerken verdedigt het experiment door te stellen dat twijfel over de effectiviteit van een behandeling eerst moet worden onderzocht voordat deze aan patiënten wordt geadviseerd. Hij hoopt met de proef aan te tonen dat de echte behandeling significant effectiever is dan de placebo.