Artistieke vrijheid in Nederland onder druk volgens Raad voor Cultuur

Gepubliceerd op 21/01/2026 02:00 in Binnenland

De Raad voor Cultuur waarschuwt voor toenemende druk op de artistieke vrijheid in Nederland en pleit voor wetgeving die kunstenaars beter beschermt. Voorzitter Kristel Baele benadrukt de urgentie van deze situatie, met de opkomst van populistische partijen en toenemende polarisatie.

De Raad alarmeert over de groeiende afkeer van kunst, die nu vaak gepaard gaat met intimidatie en bedreigingen, inclusief persoonlijke bedreigingen. Uit een onderzoek onder tientallen kunstenaars en bestuurders blijkt dat artistieke vrijheid steeds meer onder druk staat.

De druk op de culturele sector komt voornamelijk vanuit de samenleving, waar tegenstanders proberen te voorkomen dat bepaalde uitingen van kunst gezien, gehoord of beleefd worden. Dit wordt gezien als een vorm van censuur, vooral bij onderwerpen zoals seksualiteit en lhbti.

De Raad benadrukt dat instellingen vrij moeten zijn om te programmeren wie ze willen, zonder politieke of subsidieverstrekkende invloed. De overheid wordt geadviseerd om actief de artistieke vrijheid te beschermen en de culturele sector moet zich beter voorbereiden op het maatschappelijke debat en blijven communiceren met het publiek.

Door kunst een prominentere rol te geven in het onderwijs, zou begrip en steun voor de sector kunnen toenemen. De Raad pleit voor het opnemen van het Thorbecke-principe, dat inhoudt dat de overheid zich niet bemoeit met de inhoud van de kunsten, in de wet om de artistieke vrijheid beter te waarborgen.

Het adviesorgaan wijst op ontwikkelingen in de Verenigde Staten waar de regering zich steeds meer met de kunsten bemoeit. De vrees bestaat dat dit ook naar Nederland kan overwaaien, terwijl kunst juist alle stemmen in de samenleving zou moeten vertegenwoordigen.