Nederlandse musea steeds afhankelijker van particuliere schenkingen

Gepubliceerd op 15/01/2026 02:00 in Binnenland

Het Rijksmuseum heeft onlangs een miljoenenschenking van 60 miljoen euro ontvangen, de grootste gift ooit voor een nieuwe beeldentuin. Deze schenking past in een trend waarin Nederlandse musea steeds meer afhankelijk worden van particuliere donaties om te overleven, aldus directeur Taco Dibbits.

De Nederlandse musea staan al geruime tijd onder druk door stijgende kosten en afnemende subsidies. Om te blijven bestaan zijn musea actief bezig met fondsenwerving. Volgens de Museumvereniging zijn subsidies en kaartverkoop voldoende voor de basis, maar extra geld van particulieren is essentieel voor innovaties en nieuwe ontwikkelingen.

Directeur Vera Carasso ziet een toename in particuliere schenkingen, zowel tijdens het leven als in nalatenschappen. Rijksmuseum-directeur Dibbits benadrukt dat schenkingen van alle tijden zijn en van essentieel belang zijn voor musea om hun collecties uit te breiden.

Kleinere musea, zoals het Stedelijk Museum in Schiedam, kunnen enige jaloezie voelen bij zo'n immense schenking, maar zijn tegelijkertijd blij met elke gift aan kunst en cultuur. Directeur Anne de Haij hoopt dat dit soort giften anderen zal inspireren om ook te schenken aan kleinere instellingen.

Het Rijksmuseum heeft speciale medewerkers die relaties onderhouden met donateurs, iets wat kleinere musea vaak missen vanwege beperkte financiële middelen. De Haij merkt op dat het Rijksmuseum door zijn bekendheid en succes meer sponsoren aantrekt, waardoor ze weer meer kunnen investeren in fondsenwerving.

De onafhankelijkheid van musea door schenkingen van vele miljoenen komt volgens Dibbits niet in gevaar. Musea bepalen zelf hoe het geld besteed wordt en schenkers hebben geen invloed op de inhoud. Ook De Haij benadrukt het belang van onafhankelijkheid voor publieke instellingen.

De Museumvereniging maakt zich echter enigszins zorgen over de toenemende afhankelijkheid van particuliere geldstromen. Directeur Carasso benadrukt dat Nederlandse musea al relatief weinig subsidies ontvangen en dat het belangrijk is om een balans te vinden tussen particuliere betrokkenheid en financiële afhankelijkheid.